ساب ۱۲ اینچ یا ۱۵ اینچ؟ مقایسه بیس، فضای صندوق، آمپلیفایر و مصرف برق
یکی از رایجترین سؤالها موقع بستن سیستم صوتی ماشین اینه که ساب ۱۲ اینچ بهتره یا ۱۵ اینچ؟ خیلیها بدون بررسی مشخصات فنی، فقط به اندازه ساب نگاه میکنن و تصور میکنن هرچه ساب بزرگتر باشه، حتماً بیس بیشتر و صدای بهتری هم میگیرن.
اما در عمل انتخاب بین ساب ۱۲ و ۱۵ اینچ فقط به قطر ساب مربوط نیست. نوع ساب، توان RMS، مقدار جابهجایی مخروط، باکس، آمپلیفایر، امپدانس، فضای صندوق و حتی توان سیستم برق خودرو هم روی نتیجه نهایی تأثیر دارن.
ممکنه یک ساب ۱۲ اینچ با باکس و آمپلیفایر درست، خروجی بسیار بهتری از یک ساب ۱۵ اینچ داشته باشه که با آمپلی ضعیف یا باکس نامناسب راهاندازی شده. بنابراین در این مقایسه قرار نیست فقط بگیم «۱۲ بهتره» یا «۱۵ قویتره»؛ باید ببینیم هرکدوم برای چه سیستمی انتخاب منطقیتری هستن.
جواب سریع؛ ساب ۱۲ بهتر است یا ۱۵؟
اگر استفاده روزمره دارید، فضای صندوق براتون مهمه و یک سیستم متعادل میخواید، ساب ۱۲ اینچ معمولاً انتخاب راحتتر و منطقیتریه.
اگر هدف شما بیس حجیمتر، سیستم پرقدرتتر و اجرای جدیتره و برای باکس، آمپلی و برق خودرو محدودیت زیادی ندارید، ساب ۱۵ اینچ میتونه انتخاب جذابتری باشه.
اما سایز بهتنهایی تعیینکننده نیست.
| معیار | ساب ۱۲ اینچ | ساب ۱۵ اینچ |
|---|---|---|
| استفاده روزمره | بسیار مناسب | مناسب، اگر فضای کافی باشد |
| فضای صندوق | کمتر | بیشتر |
| حجم باکس | معمولاً کوچکتر | معمولاً بزرگتر |
| پتانسیل جابهجایی هوا | کمتر | بیشتر |
| سیستمهای سبک و متوسط | مناسبتر | معمولاً بیش از نیاز |
| سیستمهای پرقدرت | قابل استفاده | بسیار رایج |
| نیاز به آمپلی قوی | وابسته به RMS مدل | وابسته به RMS مدل |
| فشار روی برق خودرو | وابسته به توان سیستم | وابسته به توان سیستم |
| هزینه کل سیستم | معمولاً کمتر | معمولاً بیشتر |
| نصب در صندوق کوچک | راحتتر | دشوارتر |
نکته مهم اینه که «۱۵ اینچ بودن» بهتنهایی به معنی RMS بیشتر یا مصرف برق بالاتر نیست. مشخصات خود ساب و آمپلیفایر تعیینکننده هستن.
تفاوت اصلی ساب ۱۲ و ۱۵ اینچ چیست؟
واضحترین تفاوت، اندازه سطح متحرک سابه.
اگر فقط قطر اسمی دو دایره ۱۲ و ۱۵ اینچی رو با هم مقایسه کنیم، سطح دایره ۱۵ اینچی حدود ۵۶ درصد بیشتر از دایره ۱۲ اینچ خواهد بود. البته سطح مؤثر واقعی مخروط یا Sd در هر ساب به طراحی اون بستگی داره و دقیقاً برابر با مساحت دایره اسمی نیست.
سطح بزرگتر میتونه به ساب کمک کنه حجم بیشتری از هوا رو جابهجا کنه. همین موضوع یکی از دلایلیه که سابهای ۱۵ اینچ در سیستمهای پرقدرت و بیسمحور محبوب هستن.
با این حال خروجی واقعی فقط به سطح مخروط مربوط نیست. مقدار Xmax، قدرت موتور، حساسیت، طراحی ساسپنشن، توان ورودی، نوع باکس و تیون باکس هم اهمیت زیادی دارن.
به همین دلیل مقایسه یک ساب ۱۲ حرفهای با یک ساب ۱۵ اقتصادی صرفاً بر اساس سایز اشتباهه.
بیس ساب ۱۲ و ۱۵ چه فرقی دارد؟
یکی از دلایل اصلی انتخاب بین این دو سایز، نوع بیسیه که کاربر انتظار داره.
بیس ساب ۱۲ اینچ
ساب ۱۲ اینچ برای بسیاری از سیستمهای روزمره و نیمهحرفهای نقطه تعادل خوبیه.
با یک ساب ۱۲ مناسب، آمپلی هماهنگ و باکس اصولی میشه بیس عمیق و قدرتمندی گرفت، بدون اینکه الزاماً بخش بزرگی از صندوق اشغال بشه.
به همین دلیل ۱۲ اینچ بین کاربرانی که هم کیفیت و هم قدرت مناسب میخوان، سایز بسیار رایجیه.
بیس ساب ۱۵ اینچ
ساب ۱۵ بهدلیل سطح بزرگتر مخروط، پتانسیل بیشتری برای جابهجا کردن هوا داره. در یک طراحی مناسب، این ویژگی میتونه به بیس حجیمتر و خروجی بالاتر کمک کنه.
برای کسی که سیستم Bass-heavy میبنده، فشار بیس بیشتری میخواد یا بهدنبال اجرای حرفهایتره، ساب ۱۵ گزینه جدیتری محسوب میشه.
اما اینجا یک اشتباه رایج وجود داره:
هر ساب ۱۵ اینچی الزاماً از هر ساب ۱۲ اینچی قویتر نیست.
دو ساب از نظر موتور، RMS، حساسیت، Xmax و طراحی باکس میتونن اختلاف بزرگی داشته باشن. حتی تولیدکنندهها نیز برای هر مدل حجم باکس و توان پیشنهادی جداگانه اعلام میکنن؛ یعنی سایز تنها یکی از متغیرهای طراحی سیستم محسوب میشه.
آیا ساب ۱۲ بیس سریعتر و ۱۵ بیس کندتر دارد؟
این جمله رو زیاد میشنویم که «۱۲ اینچ بیس سریع داره ولی ۱۵ اینچ کنده».
این تعریف بیش از حد سادهشده است.
رفتار ساب فقط با قطر مخروط تعیین نمیشه. جرم متحرک، قدرت موتور، طراحی تعلیق، باکس، تیون پورت، فیلترها و تنظیم سیستم روی پاسخ ساب اثر میذارن.
یک ساب ۱۵ حرفهای با طراحی و باکس درست میتونه بیس بسیار کنترلشدهای داشته باشه و یک ساب ۱۲ با باکس یا تنظیم نامناسب میتونه خروجی شل و نامنظمی تولید کنه.
پس بهتره بهجای انتخاب ساب بر اساس جملههایی مثل «۱۲ سریعتره» یا «۱۵ عمیقتره»، مشخصات مدل واقعی و طراحی کل سیستم بررسی بشه.
ساب ۱۲ یا ۱۵؛ کدام فضای صندوق بیشتری میگیرد؟
در این بخش معمولاً اختلاف کاملاً محسوس میشه.
خود ساب ۱۵ قطر بیشتری داره و در بیشتر طراحیها به باکس بزرگتری هم نیاز پیدا میکنه. بنابراین فقط قطر روی صفحه جلوی باکس مهم نیست؛ حجم داخلی موردنیاز باکس هم باید بررسی بشه.
تولیدکنندههای معتبر برای هر مدل حجم پیشنهادی باکس Sealed یا Ported رو مشخص میکنن و همین عدد باید مبنای طراحی قرار بگیره. ساختن یک باکس خیلی کوچک فقط برای اینکه ساب ۱۵ داخل صندوق جا بشه، میتونه نتیجه صوتی مورد انتظار رو خراب کنه.
اگر پراید، تیبا، پژو، دنا، سمند یا هر خودروی صندوقدار دیگری دارید و هنوز به فضای صندوق برای استفاده روزمره نیاز دارید، قبل از خرید حتماً ابعاد باکس نهایی رو در نظر بگیرید.
برای بسیاری از کاربران، همین موضوع باعث میشه ساب ۱۲ انتخاب کاربردیتری باشه.
برای هاچبک ساب ۱۲ بهتر است یا ۱۵؟
در خودروهای هاچبک محدودیت فضا معمولاً اهمیت بیشتری پیدا میکنه.
به همین دلیل یک ساب ۱۲ با باکس درست برای خیلی از هاچبکها میتونه تعادل خوبی بین فضای اشغالشده و خروجی ایجاد کنه.
البته نصب ساب ۱۵ در هاچبک هم ممکنه، اما قبل از انتخاب باید دقیقاً بررسی بشه که:
ابعاد باکس چقدره، چه مقدار از فضای بار باقی میمونه و سیستم قراره روزمره باشه یا کاملاً صوتی و نمایشی.
اگر استفاده روزانه از فضای عقب خودرو براتون مهمه، معمولاً بهتره قبل از انتخاب ساب ۱۵ ابعاد باکس رو واقعی اندازه بگیرید، نه اینکه بعد از خرید ساب دنبال جایی برای اون بگردید.
آمپلیفایر ساب ۱۲ و ۱۵ چه فرقی دارد؟
یکی از مهمترین نکات این مقاله اینه:
آمپلیفایر رو بر اساس سایز ساب انتخاب نکنید؛ بر اساس RMS و امپدانس نهایی انتخاب کنید.
ممکنه یک ساب ۱۲ اینچ ۱۰۰۰ وات RMS داشته باشه و یک ساب ۱۵ اینچ فقط ۵۰۰ وات RMS. در این حالت طبیعتاً ساب ۱۲ به آمپلی قویتری نیاز خواهد داشت.
برای انتخاب آمپلی باید اول مشخص بشه:
- توان RMS واقعی ساب چقدره؛
- ساب تککویله یا دوکویل؛
- امپدانس هر کویل چقدره؛
- بعد از سیمکشی، اهم نهایی چند اهم میشه؛
- آمپلی در همون اهم چه مقدار RMS تحویل میده.
برای مثال، یک ساب D2 دوکویل میتونه با اتصال موازی به بار نهایی ۱ اهم برسه و با اتصال سری ۴ اهم بشه. آمپلی باید در بار نهایی انتخابشده پایدار باشه. برای جزئیات بیشتر میتونید مقاله آموزش اهمبندی ساب تککویل و دوکویل رو بخونید.
اگر هم قصد دارید ساب رو با بریج آمپلی چهارکانال راهاندازی کنید، حتماً حداقل امپدانس قابل تحمل آمپلی در حالت Bridge و RMS خروجی اون رو بررسی کنید. راهنمای کامل این موضوع در مقاله بریج کردن آمپلیفایر توضیح داده شده.
آیا ساب ۱۵ برق بیشتری مصرف میکند؟
نه لزوماً.
مصرف برق سیستم صوتی بیشتر به توان خروجی آمپلیفایر و بازده اون وابسته است تا قطر خود ساب.
اگر یک ساب ۱۲ و یک ساب ۱۵ هر دو با آمپلیفایر ۵۰۰ وات راهاندازی بشن، نمیشه فقط بهخاطر ۱۵ اینچ بودن نتیجه گرفت که ساب بزرگتر الزاماً برق بسیار بیشتری مصرف میکنه.
مشکل زمانی ایجاد میشه که برای استفاده از ظرفیت یک ساب پرقدرتتر، آمپلیفایر ۱۰۰۰، ۱۵۰۰ یا چند هزار وات هم وارد سیستم بشه.
بهصورت تقریبی میشه جریان موردنیاز یک آمپلی رو از رابطه زیر تصور کرد:
جریان تقریبی = توان خروجی ÷ (ولتاژ سیستم × بازده آمپلیفایر)
مثلاً اگر یک آمپلی Class D واقعاً حدود ۱۰۰۰ وات خروجی بده و برای مثال بازده رو حدود ۸۰ درصد و ولتاژ رو ۱۳.۸ ولت در نظر بگیریم، جریان تئوری در بار کامل حدود ۹۱ آمپر میشه.
در ۱۵۰۰ وات، همین مثال به حدود ۱۳۶ آمپر میرسه.
این اعداد فقط برای درک مقیاس مصرف هستن؛ موسیقی سیگنال ثابت نیست، بازده آمپلیها یکسان نیست و ولتاژ واقعی خودرو هم دائماً ثابت نمیمونه.
به همین دلیل در سیستمهای قوی باید باتری، دینام، کابل برق، اتصال بدنه و فیوز هم متناسب با سیستم بررسی بشن.
پس چرا ساب ۱۵ معمولاً با سیستم برق قویتر دیده میشود؟
چون کاربران معمولاً ساب ۱۵ رو برای سیستمهای قویتر انتخاب میکنن.
یعنی مسئله این نیست که «۱۵ اینچ ذاتاً برق زیادی میکشه»؛ مسئله اینه که خیلی از سابهای ۱۵ مورد استفاده در سیستمهای حرفهای، RMS بالایی دارن و برای رسیدن به توان واقعی خودشون با آمپلیفایرهای قوی راهاندازی میشن.
همین آمپلیفایر قویتر باعث افزایش نیاز سیستم به برق میشه.
بنابراین هنگام مقایسه دو محصول واقعی، اول RMS، امپدانس و مشخصات آمپلی رو ببینید و بعد درباره برق تصمیم بگیرید.
باکس ساب ۱۲ بهتر است یا باکس ساب ۱۵؟
هیچکدوم بهصورت مطلق بهتر نیست.
دو نوع رایج باکس در سیستم صوتی خودرو عبارتاند از Sealed و Ported.
باکس سیلد
باکس سیلد ساختار بستهتری داره و معمولاً برای سیستمی که کنترل و جمعوجور بودن اهمیت داره گزینه جذابیه.
در بسیاری از موارد حجم اون هم نسبت به یک باکس پورتد مشابه کمتره.
باکس پورتد
باکس پورتد از یک پورت با ابعاد و تیون مشخص استفاده میکنه و در محدوده طراحیشده میتونه خروجی بیشتری ایجاد کنه.
اما پورت صرفاً یک سوراخ روی باکس نیست. سطح پورت، طول پورت، حجم داخلی و فرکانس تیون باید متناسب با ساب طراحی بشن.
منابع فنی سازندگان نیز برای مدلهای مختلف حجم و طراحی پیشنهادی جداگانه ارائه میکنن و روی صلب بودن و آببندی مناسب باکس تأکید دارن.
در ساب ۱۵، بهخصوص مدلهای پرقدرت، باکس پورتد میتونه فضای قابل توجهی از صندوق رو اشغال کنه. بنابراین قبل از خرید ساب بهتره باکس هم بخشی از تصمیم خرید باشه.
ساب ۱۲ برای چه کسی انتخاب بهتری است؟
ساب ۱۲ معمولاً برای کسی منطقیتره که یک سیستم متعادل میخواد.
اگر استفاده روزمره دارید، نمیخواید بیشتر صندوق رو فدای سیستم کنید و دنبال ترکیبی هستید که با آمپلی و برق معقول خروجی خوبی بده، ۱۲ اینچ نقطه شروع بسیار مناسبیه.
حتی برای سیستمهای قوی هم ساب ۱۲ محدود به سطح اقتصادی نیست. مدلهای حرفهای ۱۲ اینچ با RMS بالا وجود دارن که برای راهاندازی کامل خودشون آمپلی و برق جدی میخوان.
پس ۱۲ اینچ مساوی با «سیستم ضعیف» نیست.
ساب ۱۵ برای چه کسی انتخاب بهتری است؟
ساب ۱۵ زمانی جذابتر میشه که اولویت اصلی شما خروجی بیس و ساخت یک سیستم جدیتر باشه.
اگر محدودیت زیادی برای فضای صندوق ندارید، آمپلی مناسب تهیه میکنید، برق خودرو قابل ارتقاست و باکس هم بهصورت اصولی طراحی میشه، ۱۵ اینچ میتونه گزینه بسیار خوبی باشه.
این انتخاب مخصوصاً برای کسی منطقیه که از ابتدا میدونه قرار نیست سیستم در حد یک ارتقای ساده باقی بمونه.
در فروشگاه آلفارد هم مدلهای مختلف ۱۲ و ۱۵ اینچ با توانهای متفاوت وجود دارن؛ همین تنوع نشون میده که صرف سایز برای تصمیمگیری کافی نیست و باید مشخصات هر مدل جدا بررسی بشه. برای مشاهده مدلها میتونید وارد بخش ساب ووفر بشید.
هزینه ساب ۱۲ بیشتر است یا ۱۵؟
اگر فقط قیمت خود ساب رو مقایسه کنید، ممکنه در بعضی مدلها اختلاف زیادی وجود نداشته باشه.
اما هزینه واقعی سیستم شامل موارد بیشتریه:
ساب، آمپلیفایر، باکس، کابل برق، فیوز، RCA، تجهیزات نصب، ارتقای برق و اجرت نصب.
بنابراین ممکنه یک ساب ۱۵ با قیمت مناسب بخرید ولی برای راهاندازی صحیح اون مجبور بشید هزینه بیشتری برای آمپلی، باکس و برق خودرو پرداخت کنید.
بهتره قبل از خرید، بودجه کل سیستم مشخص بشه؛ نه فقط بودجه ساب.
اشتباهات رایج هنگام انتخاب ساب ۱۲ و ۱۵
اولین اشتباه، انتخاب فقط بر اساس قطر سابه.
اشتباه دوم، توجه به عدد Peak یا Max بهجای RMS واقعیه.
اشتباه سوم، خرید ساب قبل از مشخص شدن آمپلی و اهم نهاییه.
اشتباه چهارم، نادیده گرفتن باکس و خرید سابی است که حجم استاندارد باکس اون داخل خودرو جا نمیشه.
اشتباه پنجم هم اینه که سیستم پرقدرت بسته بشه ولی کابلکشی، اتصال بدنه، باتری و دینام بدون بررسی باقی بمونن.
یک سیستم صوتی خوب مجموعهای از قطعات هماهنگه؛ نه مسابقهای برای خرید بزرگترین عدد نوشتهشده روی کارتن.
برای پراید، پژو، سمند، دنا و تیبا ساب ۱۲ بهتر است یا ۱۵؟
نسخه واحدی برای تمام خودروها وجود نداره.
برای استفاده روزمره در بیشتر خودروهای سواری، یک ساب ۱۲ مناسب معمولاً سادهتر قابل اجراست و فضای کمتری هم اشغال میکنه.
برای پژو، سمند، دنا و خودروهای صندوقدار بزرگتر، در صورت پذیرش حجم باکس، اجرای ساب ۱۵ هم امکانپذیره و میتونه برای سیستمهای بیسمحور گزینه جذابی باشه.
اما نوع خودرو فقط یکی از عوامل تصمیمه.
ممکنه صاحب یک سمند فضای صندوق رو کاملاً نیاز داشته باشه و ۱۲ اینچ براش منطقیتر باشه، در حالی که صاحب یک خودروی کوچک حاضر باشه تقریباً کل فضای عقب رو به سیستم اختصاص بده.
به همین دلیل بهتره انتخاب نهایی با توجه به فضای واقعی قابل استفاده، هدف سیستم و بودجه کل انجام بشه.
قبل از خرید ساب ۱۲ یا ۱۵ این پنج مورد را مشخص کنید
قبل از خرید، جواب این سؤالها باید روشن باشه:
۱. چقدر از فضای صندوق رو میتونم به باکس اختصاص بدم؟
۲. بیس روزمره و متعادل میخوام یا سیستم سنگین و پرقدرت؟
۳. بودجه من فقط برای سابه یا آمپلی و نصب هم داخل بودجه است؟
۴. سیستم برق خودرو در چه وضعیه؟
۵. آمپلیفایر باید روی چه اهمی چه مقدار RMS تحویل بده؟
اگر هنوز جواب این موارد رو نمیدونید، مقاله راهنمای خرید ساب ووفر ماشین میتونه نقطه شروع مناسبی باشه.
اگر هم مشخصاً قصد خرید محصولات Alphard / Deaf Bonce رو دارید، راهنمای انتخاب ساب آلفارد بر اساس سایز، RMS و فضای صندوق رو هم ببینید.
جمعبندی؛ بالاخره ساب ۱۲ اینچ بخریم یا ۱۵ اینچ؟
اگر بخوایم کل مقاله رو در یک جمله خلاصه کنیم:
برای اکثر سیستمهای روزمره، ساب ۱۲ انتخاب متعادلتره؛ برای سیستمهای بیسمحور و پرقدرت که محدودیت فضا و زیرساخت ندارن، ساب ۱۵ پتانسیل بیشتری در اختیار شما قرار میده.
ولی سایز هیچوقت نباید تنها معیار خرید باشه.
یک ساب ۱۲ با RMS مناسب، آمپلی هماهنگ، اهمبندی درست و باکس اصولی میتونه بسیار بهتر از یک ساب ۱۵ با طراحی اشتباه کار کنه.
قبل از انتخاب نهایی باید ساب، آمپلی، باکس و برق خودرو بهعنوان یک مجموعه دیده بشن.
اگر بین چند مدل ۱۲ و ۱۵ مردد هستید، میتونید با آلفارد سیستم قم در ارتباط باشید تا بر اساس مدل خودرو، فضای صندوق، بودجه و نوع بیسی که میخواید، ترکیب مناسبتری برای ساب، آمپلی و باکس انتخاب بشه.
سوالات متداول درباره ساب ۱۲ و ۱۵ اینچ
آیا ساب ۱۵ همیشه از ۱۲ قویتر است؟
خیر. قدرت و خروجی واقعی به طراحی ساب، RMS، Xmax، حساسیت، آمپلیفایر، باکس و تنظیم سیستم وابسته است. سایز فقط یکی از عوامل مؤثره.
برای استفاده روزمره ساب ۱۲ بهتر است یا ۱۵؟
برای بسیاری از کاربران روزمره، ساب ۱۲ بهدلیل فضای کمتر و امکان ساخت یک سیستم متعادل انتخاب سادهتریه. با این حال نیاز واقعی هر خودرو باید جدا بررسی بشه.
آیا برای ساب ۱۵ حتماً باید برق خودرو تقویت شود؟
نه. اگر ساب ۱۵ توان متوسطی داشته باشه ممکنه سیستم برق استاندارد پاسخگو باشه. نیاز به ارتقای برق بر اساس توان آمپلیفایر، جریان موردنیاز و وضعیت برق خودرو مشخص میشه، نه فقط قطر ساب.
ساب ۱۲ برای بیس سنگین کافی است؟
بله. سابهای ۱۲ اینچ حرفهای و پرقدرت زیادی وجود دارن. اگر ساب، آمپلیفایر و باکس درست انتخاب بشن، یک ۱۲ اینچ میتونه بیس بسیار قدرتمندی ایجاد کنه.
ساب ۱۵ چقدر از صندوق را میگیرد؟
عدد ثابت وجود نداره. حجم باکس پیشنهادی هر ساب متفاوت است و باید مشخصات همون مدل بررسی بشه. نوع سیلد یا پورتد بودن باکس هم روی ابعاد نهایی تأثیر زیادی داره.
برای انتخاب آمپلی ساب باید به چه عددی نگاه کنیم؟
مهمترین معیار، توان RMS آمپلیفایر در امپدانس نهایی واقعی ساب است. عدد Peak یا Max معیار مناسبی برای مچ کردن ساب و آمپلی نیست.